Erfpacht houdt zowel de erfpachter als de fractie van Leefbaar Rotterdam nu al bijna twee jaar bezig. In deze periode is er ook veel gebeurd waar de partij trots op terugkijkt. Waar het begon met berichtgeving in het Algemeen Dagblad over schrikbarend hoge rekeningen voor ruim 250 erfpachters, zoals de 140.000 duizend euro voor een woning in Zevenkamp, was het voor Leefbaar vanaf het eerste moment duidelijk dat dit onacceptabel was. Het project erfpacht werd daarom direct stilgelegd. De wethouder beloofde daarop onderzoek te doen en stelde een commissie in die moest bekijken hoe de grond betaalbaarder aangeboden kon worden. Maar dat betekende niet dat Leefbaar Rotterdam zelf genoegzaam achterover ging leunen.

Gesprekken met erfpachters

Voor Leefbaar is het belangrijk om volop met erfpachters te praten, in plaats van alleen in vergaderingen over hen te praten. “We ontvingen erfpachters op het stadhuis om ervaringen te delen. Trokken met vrijwilligers en de bekende Leefbaar-kar de wijken in om de verhalen van de mensen zelf te horen. Om nog meer ervaringen te krijgen en mensen op de hoogte te houden hebben we een speciale nieuwsbrief opgezet, de Leefbaar Erfpachtupdate. Ook hebben we ruim 30.000 flyers bezorgd om Rotterdammers te informeren en te vragen om hun ervaringen.”, zo legt Leefbaar-raadslid Thomas Roskam (Erfpacht) uit.

Tijdens al die acties waren er momenten die ons bijblijven. “Zoals die eerste dag van onze ‘tour’ bij het Samuel Esmeijerplein. Slagregen en kou, maar toch kwam een erfpachter met al zijn notariële akten en erfpachtdocumenten naar onze kar om zijn verhaal te doen. Dat Smoment liet zien dat dit dossier niet langer iets was van eettafels en koffiegesprekken, maar dat het letterlijk de straat had bereikt. Zo groot was de nood”.

Informatie boven tafel

Niet alleen hield Leefbaar zich bezig met het praten met erfpachters, ook werd er gewerkt aan het boven tafel kregen van alle relevante informatie. Want hoe waren we in deze situatie terecht gekomen. En dat was geen makkelijke klus. “We hebben alle collegebesluiten over erfpacht sinds 2002 opgevraagd en een Woo-verzoek ingediend om alle stukken van voor 2002 te krijgen. Er kwamen een grote berg aan stukken binnen, waar we twee belangrijke zaken ontdekten. Allereerst dat het college de historische grondwaarde regeling sinds 2008 niet correct had uitgevoerd, maar ook dat alle erfpachters recht hebben op de algemene voorwaarden van 1988. Dat klinkt technisch, maar het betekent in de praktijk dat alle erfpachters -met algemene bepalingen van voor 1988- gebruik mogen maken van de historische grondwaarderegeling en dus tegen een aanzienlijk lager bedrag de huur voor 50 jaar af kunnen kopen.”, zo vertelt Thomas Roskam. “Erfpachters kunnen van die regelening gebruikmaken als zij hun huis verkopen of wanneer het eigendomsdeel verandert, bijvoorbeeld bij trouwen, scheiden of schenken.
 

Herstelactie

Voor veel Rotterdammers was dit onbekend terrein. Sterker nog: het verwijt dat erfpachters ‘de kleine lettertjes maar beter hadden moeten lezen’ blijkt simpelweg niet terecht. Die kleine lettertjes waren niet te vinden, niet bekend, nooit toegepast en ook niet gecommuniceerd. De gemeente wist het niet, Leefbaar wist het niet en erfpachters konden het niet weten”. Deze doorbraak leidde ertoe dat het stadsbestuur aankondigde de regeling na 17 jaar alsnog correct uit te voeren en met een herstelactie te komen.

Tegelijkertijd kwam de gemeente met nieuwe keuzes voor erfpachters: de grond met 40% korting kopen gedurende het project erfpacht, de grond blijven huren voor 75% van de grondwaarde, een uitstelregeling voor Rotterdammers die de huur niet kunnen betalen en een verlaging van de rente naar het niveau van de andere grote steden. Leefbaar Rotterdam is blij met die stappen, maar het eerlijke verhaal is wel dat het succes van deze regelingen valt of staat bij de vraag of iedereen daadwerkelijk op de hoogte is van hun rechten.

Duidelijke uitleg

Voor Leefbaar is het daarom vooral belangrijk dat iedere erfpachter die moet beslissen duidelijke uitleg krijgt over de voorwaarden en mogelijkheden, want het dossier is voor veel gewone Rotterdammers ingewikkeld en juridisch zwaar. Zelfs voor raadsleden was een Woo-verzoek nodig om de waarheid boven water te krijgen. “Daarnaast blijkt in de praktijk dat niet alleen erfpachters, maar ook taxateurs, notarissen en zelfs medewerkers van de gemeente onvoldoende bekend zijn met de inhoud en voorwaarden van de historische grondwaarderegeling.”, aldus Leefbaar-raadslid Thomas Roskam.

Hoog op de agenda

Zoals gezegd is er een hoop gebeurd sinds Leefbaar Rotterdam zich actief tegen dit probleem aan is gaan bemoeien. Daarnaast wordt het project erfpacht op initiatief van Leefbaar Rotterdam en GroenLinks in de toekomst periodiek besproken, zodat het nooit meer in de vergetelheid kan verdwijnen. Het dossier blijft dus hoog op de agenda staan. De gemeenteraad zal hier regelmatig op terugkomen en het beleid en uitvoering op de voet volgen. Dat betekent dat er voortdurend kan worden bijgestuurd wanneer zaken wederom mis dreigen te gaan of wanneer nieuwe mogelijkheden zich aandienen. Voor Leefbaar Rotterdam geldt een vaste lijn: erfpachters verdienen duidelijkheid, eerlijkheid en een betaalbare toekomst in hun eigen woning. En het stadsbestuur mag nooit meer wegkijken wanneer het om zulke belangrijke zaken gaat.
Na 18 december staat er wat ons betreft dan ook geen punt achter dit dossier maar een komma.