Rotterdam worstelt met cultureel waterhoofd

Rotterdam scoort op beide punten het slechtst van de grote steden. Het behoeft weinig betoog dat de omvang van de creatieve klasse, het aandeel hoogopgeleiden en het aandeel midden en hogere inkomensgroepen in Rotterdam het laagst is van de G4. Dat Rotterdam echter ook hekkensluiter is als het gaat om het aanbod aan commerciële (niet gesubsidieerde) cultuur, is echter minder bekend. Zo telt Den Haag volgens het Uitburo 206 adressen en Rotterdam slechts 155 adressen.

Als je vertrouwen hebt in het marktmechanisme kun je maar een conclusie trekken. In Den Haag heeft men meer behoefte aan cultuur dan in Rotterdam. Kijken we naar de gesubsidieerde kunst & cultuur dan zien we echter een heel ander beeld. In Rotterdam worden 93 instellingen gesubsidieerd, in Den Haag slechts 62. De budgetten verhouden zich navenant. Rotterdam pompt dus 50% meer subsidie in Kunst en Cultuur, terwijl de behoefte eraan lager is dan in Den Haag.

Deze strategie is alleen verdedigbaar als een hoger aanbod leidt tot een hogere vraag. In de periode 2001-2005 constateerde Berenschot echter dat een toename van 20% van de voorstellingen slechts leidde tot een toename van het bezoekersaantal van 1%. Meer aanbod leidt hier dus niet tot meer vraag. Dit is het best te verklaren door het feit dat de bevolkingsamenstelling niet noemenswaardig is veranderd. Ook is het niet gelukt mensen van buiten te interesseren voor de culturele instellingen van Rotterdam. Het gevolg is dat Rotterdam zit opgezadeld met een cultureel waterhoofd met geen enkel uitzicht op het vullen van de lege zalen. In plaats van een pas op de plaats te maken, besloot het bestuur van Rotterdam echter nog eens 10 miljoen aan dit waterhoofd toe te voegen.

Waar Rotterdam worstelt met een cultureel waterhoofd, doet Rotterdam het goed als Festivalstad. Met alleen al het Zomer Carnaval, Dunya Festival en de Wereldhavendagen worden meer Rotterdammers bereikt dan door alle 93 gesubsidieerde instellingen bij elkaar. Verder moet Rotterdam investeren in cultuureducatie op scholen.  Onderzoek toont aan dat hier voor geldt:  “jong geleerd, oud gedaan”. Het is een investering die op termijn vruchten afwerpt voor de stad.  Daarentegen leveren cultuurparticipatie programma’s voor volwassenen nauwelijks rendement op.

Indien je verwacht dat in afzienbare tijd de bevolkingssamenstelling van Rotterdam drastisch verandert, zou je kunnen besluiten de overcapaciteit in de sector tijdelijk voor lief te nemen. Geloof je hier niet in dan is een inkrimping van de productiecapaciteit van 20 tot 30% onafwendbaar.