
mei 17, 2012
mei 09, 2012
april 26, 2012
april 20, 2012
april 12, 2012
april 06, 2012
maart 29, 2012
maart 24, 2012
maart 12, 2012
maart 03, 2012
februari 26, 2012
februari 22, 2012
februari 16, 2012
februari 09, 2012
februari 05, 2012
januari 29, 2012
januari 25, 2012
januari 19, 2012
januari 12, 2012
december 22, 2011
december 14, 2011
december 08, 2011
november 30, 2011
november 23, 2011
november 13, 2011
november 03, 2011
oktober 28, 2011
oktober 23, 2011
oktober 16, 2011
oktober 13, 2011
september 29, 2011
september 15, 2011
september 08, 2011
september 01, 2011
augustus 25, 2011
Dick Pels is sinds 1 januari 2010 directeur van Bureau de Helling, het wetenschappelijk bureau van GroenLinks. Eerder was hij freelance publicist, politiek commentator en voorzitter van de linksliberale denktank Waterland. In een verder verleden was hij hoogleraar sociologie en communicatiestudies aan Brunel University in Londen. In 2003 schreef hij "De geest van Pim: Het gedachtegoed van een politieke dandy". Zijn meest recente boek is "Het volk bestaat niet: Leiderschap en populisme in de mediademocratie" (De Bezige Bij, 2011). Dick Pels woont op het historische Rotterdamse motorjacht 'Nymphaea', zie de geschiedenis ervan met plaatjes op www.dickpels.nl. Maar als links niets beters weet dan zijn oude hobby’s voort te zetten, hoeft het van mij voorlopig niet te regeren. Dan kunnen we beter wat langer doordenken op de uitdagingen van rechts. Ook heb ik geen moeite om Balkenende alsnog gelijk te geven, maar het grote onfatsoen van de graaiende bankiers en de politieke baantjescultuur viel helaas buiten zijn radar. Er is bovendien geen haar op mijn hoofd dat eraan denkt om de PVV te verbieden. Ik vind hun ideeën weerzinwekkend en hun politieke stijl stuitend en grof (en soms ook wel grappig). Maar mijn respect voor de vrijheid van meningsuiting is zodanig dat ook ideeën waarvoor ik geen enkel respect kan opbrengen vrij moeten kunnen worden geuit.
In dit verband moet ik Buijt corrigeren waar het gaat om de Fortuyn-herdenking op 6 mei 2010 in Rotterdam. Ik zou daar ‘vol op het orgel’ zijn gegaan over Wilders, maar middenin mijn toespraak kwaad zijn weggelopen toen er afkeurende geluiden kwamen uit het publiek. Ik ben dus een bangerik die niet in debat durft te gaan. In mijn eigen herinnering liep het wat anders. Ik trok een vergelijking tussen Fortuyn en Wilders die in het nadeel van de laatste uitviel. Fortuyn omarmde immers de bekende slogan van Voltaire: ‘Hoe weerzinwekkend ik uw ideeën ook vind, ik ben bereid mijn leven te riskeren voor uw vrijheid om die te uiten’. Als een imam hem ‘lager dan een varken’ wilde noemen moest die zijn gang maar gaan, maar dan behield hijzelf zich het recht voor om die opvatting achterlijk te noemen.
De vrijheid van meningsuiting heeft dus twee gezichten. We mogen mensen niet de mond snoeren vanwege hun weerzinwekkende ideeën. Maar dat betekent niet dat we moeten ophouden om die ideeën weerzinwekkend te noemen. Integendeel: we hebben juist de plicht om dat in alle scherpte te blijven doen. In mijn toespraak zei ik dan ook dat ik weinig respect had voor Wilders’ opvatting dat hoofddoekjes een vorm van vervuiling zijn van onze openbare ruimte. Even weinig respect had ik voor zijn neiging om de meningsvrijheid te beperken tot mensen die het met hem eens waren en die aan moslims te ontzeggen, bijvoorbeeld via een verbod op de Koran.
Dat viel niet goed bij mijn publiek. De een riep dat Wilders groot gelijk had over de hoofddoekjes, de ander dat dat rotboek moest worden verboden, een derde dat het een schande was dat iemand van de linkse kerk deze dingen op deze plek zei. Ik zei daarop dat ik bezig was mijn vrijheid van meningsuiting uit te oefenen: ‘kijk eens achter je naar de tekst op Pims standbeeld!’ Toen het boegeroep aanzwol stopte ik ermee en verliet ik het podium. Daarop sprak dezelfde Ronald Buijt me aan: ‘Het was dapper van u om hier te komen spreken. Maar u had niet zo snel weg moeten lopen’.
Maar als de vrijheid van meningsuiting alleen geldt voor de aanhangers van je eigen mening is discussie niet erg zinvol. Anders dan sommige sociaaldemocraten, die vinden dat de Wilders-stemmers ‘onze mensen’ zijn die vol begrip moeten worden aangehoord, vind ik dat we ze beleefd moeten tegenspreken en een beetje moeten opvoeden in goede manieren. Dat is geen minachting voor het klootjesvolk, maar een reactie op de minachting van datzelfde klootjesvolk voor iedereen die het niet met ze eens is.
Buijt vind het verkeerd dat Wilders alle moslims verantwoordelijk houdt voor de terreur van enkele fanaten, maar vindt ook dat links Wilders niet verantwoordelijk mag stellen voor de daden van een moordenaar als Breivik. Maar mijn opvatting is dat vredelievende moslims zich niet zomaar kunnen afmaken van de moordenaar van Theo van Gogh door te roepen dat hij een idioot is die niets met de ‘ware’ islam te maken heeft. Zij moeten zich wel degelijk iest aantrekken van het feit dat Bouyeri zich beroept op de koran en de Profeet. Moslims zijn niet direct verantwoordelijk, maar dienen zich wél af te vragen hoe hun vreedzame godsdienst zulke gewelddadige gevolgen kan hebben.
Op dezelfde manier mag Wilders zich niet onttrekken aan de discussie over hoe zijn eigen denkbeelden voor oorlogsdoeleinden kunnen worden misbruikt. Hij toonde echter nog geen begin van verantwoordelijkheidsgevoel, en ging meteen voluit op het orgel tegen hetzerige linksen die hem wilden ‘demoniseren’. Breivik was ‘een geestelijk gestoorde, narcistische psychopaat’ die niets te maken had met de anti-islamitische en antilinkse ideologie van de PVV. Maar net zomin als Bouyeri is Breivik zomaar gestoord: de eerste is een moslimgestoorde, de tweede een antimoslimgestoorde die zich onder meer door Wilders’ oorlogstaal heeft laten inspireren.
‘De Oslose moordenaar gelooft dat hij een van ons is. Maar dat is niet zo, we verafschuwen geweld, wij zijn democraten, we geloven in vreedzame oplossingen’, aldus Wilders begin september in Berlijn. Maar Wilders en de zijnen gebruiken met overtuiging en met genoegen verbaal geweld, en weigeren na te denken over de relatie tussen woorden en daden. Zij lijken te geloven in een simpele tweedeling: geweld is verboden, maar woorden zijn vrij, ook beledigende, intimiderende en discriminerende woorden. Maar wanneer we het hebben over de vrijheid van meningsuiting zit alles zo’n beetje tussen die twee polen in. Woorden zijn ook daden, zoals de filosoof Wittgenstein zei. Dat geldt met verdubbelde kracht voor politieke woorden. Zij scheppen een werkelijkheid, en kunnen dus gemakkelijk fungeren als zichzelf vervullende voorspellingen. Oorlogsretoriek schept een oorlogsstemming, die kan leiden tot een situatie waarin er werkelijk doden vallen.
Verstandige conservatieven als Bart Jan Spruyt constateren dan ook dat het PVV-gedachtegoed ‘indirect intellectuel medeverantwoordelijk’ is voor de daden van Breivik. Ook Ronald Buijt vindt die aanslagen ‘wel een ijkpunt waar Wilders goed over na dient te denken’. Politici moeten zich er meer dan ooit bewust van zijn wat ze wel en niet zeggen. Als Wilders alle geweld afzweert, moet hij vertellen ‘wat hij dan wél verstaat onder de “totale oorlog” die de multiculturele elites tegen hun bevolking voeren’. Hoe wil Wilders de ‘warme oorlog’ tegen de islam eigenlijk voeren? Of is dat weer onschuldige beeldspraak, zoals de islamitische ‘aap uit de mouw’ die Erdogan bleek te heten?
Inderdaad: het medicijn tegen dit verbale geweld heb ik nog niet gevonden. Maar laten we beginnen met vast te stellen dat de vrijheid van meningsuiting niet het recht is om iedereen af te blaffen en zelf buiten schot te blijven. Wilders kan niet tegen kritiek, en dat tekent zijn gebrek aan beschaving.
Ja, zowel “de” islam als Wilders gebruiken verbaal geweld.
Maar het verschil is natuurlijk wel dat de extremere flanken van de islam letterlijk oproepen tot moord en dat Wilders dat absoluut NIET doet.
Iemand een tekkel of bedrijfspoedel noemen.... of een straatterrorist… of een fascist… is nog wel iets anders dan direct oproepen homo’s van flatgebouwen te werpen, de vijanden van de islam aan het zwaard te rijgen of caroonisten te doden.
Feit dat er overeenkomsten zijn tussen Breivik en Mohammed B maakt Breivik en Mohammed B nog niet gelijk. Nog maakt het Wilders en radicale imams gelijk.
groetjes,
Vic
Ik heb het 2 keer nagelezen en kan nog steeds niet ontdekken waar Dick Pels heen wil met dit stuk. De schrijver geeft Balkenende een steek onder water door hem te verwijten te weinig oog te hebben gehad voor het onfatsoen van graaiende bankiers en de politieke baantjescultuur, maar rept met geen woord over de PvdA aan wie hetzelfde te verwijten is. Het is nogal selectieve verontwaardiging. Iets dat eigenlijk steeds naar boven komt drijven. Bijvoorbeeld de citaten ‘We mogen mensen niet de mond snoeren vanwege hun weerzinwekkende ideeën.’ en ‘,vind ik dat we ze beleefd moeten tegenspreken en een beetje moeten opvoeden in goede manieren.’ van Dick Pels kunnen in de praktijk niet samengaan. Mensen de mond snoeren vanwege hun ideeën staat praktisch gelijk aan mensen (her)opvoeden naar Pels’ goede manieren. Waarbij je je mag afvragen wat goede manieren zijn volgens Dick Pels. Hoort daar ook bij dat iemand als Pim Fortuyn door linkse personen uitgescholden mocht worden voor Mussolini, Hitler, rascist, untermensch en idioot? Ik heb andere goede manieren geleerd. Vervolgens probeert Pels wanhopig een link te leggen tussen Wilders en Breivik. Een kansloze vergelijking omdat Wilders zich beperkt tot het democratisch systeem van het woord en altijd openlijk het gebruik van geweld als daad heeft afgewezen. Het is dan ook gratuit om Wilders een gebrek aan beschaving aan te wrijven, zoals Pels in zijn laatste zin doet. Op grond van de teksten van Dick Pels komt hij zelf eerder in aanmerking voor de kwalificatie die hij aan Wilders wil doen toekomen. Ik vind het niet van veel beschaving getuigen als je mensen met een andere mening wilt opvoeden en als je probeert een onterechte link te leggen tussen een massamoordenaar en een concurrerende politicus.
Mijnheer Pels zou eens de moeite kunnen nemen om de koran te lezen.
Dick Pels: ‘Woorden zijn ook daden, zoals de filosoof Wittgenstein zei. Dat geldt met verdubbelde kracht voor politieke woorden. Zij scheppen een werkelijkheid, en kunnen dus gemakkelijk fungeren als zichzelf vervullende voorspellingen. Oorlogsretoriek schept een oorlogsstemming, die kan leiden tot een situatie waarin er werkelijk doden vallen. ’
Als we het bovenstaande inzicht eens toepassen op een recente uitspraak van de PVV, waar Dick Pels zich zo druk om maakt, en deze PVV uitspraak in de context plaatsen.
Ramond de Roon/ PVV gebruikt in het debat in de tweede kamer over de Turkse oorlogsretoriek tegen Israel (Erdogan noemt de Israëlische onderschepping van de Turkse flotilla onrechtmatig en een reden voor oorlog.’) de spreekwoordelijke vergelijking (Nederlands spreekwoord: Nu komt de aap uit de mouw): ‘Voorzitter, de islamitische aap is weer eens uit de mouw gekomen. Hij zetelt ditmaal in Ankara en hij heet Erdogan.’
Erdogan sprak als burgemeester van Istanbul de volgende woorden uit:
“Minaretten zijn onze bajonetten, koepels onze helmen, moskeeën onze kazernes en gelovigen onze soldaten”
Als ik bovenstaande uitspraken lees, dan is de PVV uitspraak toch redelijk onschuldig of we dat ook van de uitspraken van de Turkse premier Erdogan kunnen zeggen, laat ik maar aan anderen over.
Wat mij wel opvalt is dat ik mensen zoals Dick Pels nooit iets hoor zeggen over de uitspraken van een premier als Erdogan, maar dat zal wel te maken hebben met de bekende selectieve ‘Linkse’ verontwaardiging.
Volgens mij is Dick Pels ‘Ziende Blind en Horende Doof.’
Recep Tayyip Erdoğan .... kleurrijke bajesgast, ja.
@Robert Simons
De bovenstaande uitspraken zijn typerend waarom Turkije voorlopig nog niet als kandidaat EU- lid is genomineerd..
Mijn visie m.b.t. Nederland:
“Ondernemer dankzij VOC mentaliteit , bijstand is ons vangnet, Wilders woont noodgedwongen in een kazerne en verlichte zielen vertegenwoordigen met trots ons Corps Diplomatique.
www.joop.nl/opinies/detail/artikel/in_de_geest_van_pim
Toch wel een interessant verhaal, met de bijkomende commentaren.
“Kop” erg goed gevonden, geschikt om gemengde gevoelens op te roepen:
In de geest van Pim
Is het wel nodig om op voorhand respect te hebben voor opvattingen die we verafschuwen? De eis van respect werkt te vaak als een dooddoener.
De islam/koran vind ik zéker wel te verafschuwen met de talloze oproepen tot “dood doen” waar ik altijd tégen zal blijven.
Groen Links / Groenlinks .... charmante en welbespraakte “links-liberale” Femke Halsema zou je bijna de vooral stalinistische en maoïstische wortels doen vergeten, Rosenmöller zorgde/zorgt echter dat mijn weerzin in stand blijft. Was het op zijn advies dat Mw Máxima de Nederlandse Identiteit probeerde weg te praten? Zoiets had ze eens in haar thuisland tegen Argentijnen moeten proberen ...
Groenlinks en Koningshuis, geen combinatie die mijn vertrouwen wekt.
http://nl.wikipedia.org/wiki/GroenLinks
Links met “umlauten” en dergelijke passen helaas niet hier in de forum-software, daarom maar wat meer ruimtebeslag voor citaten:
...... Van 1976 tot 1982 was Rosenmöller lid van de maoïstische Groep Marxisten-Leninisten/Rode Morgen, waarmee hij in 1976 een werkbezoek bracht aan Albanië. Van 1981 tot 1982 maakte hij deel uit van het bestuur van deze partij.
....... In juni 2003 werd hij voorzitter van Commissie participatie van vrouwen uit etnische minderheidsgroepen (PAVEM), een adviesorgaan van de overheid, waarvan ook Prinses Máxima deel uitmaakt.
........ In mei 2005 lekte via de krant De Telegraaf uit dat Rosenmöller voor zijn werkzaamheden (1 dag per week) voor deze Commissie PAVEM, 70.000 euro per jaar ontving. Naar aanleiding van vragen in de Tweede Kamer maakte Rosenmöller bekend dat hij van de door hem ontvangen 140.000 euro 25.000 euro zou terugbetalen.
http://www.metaseek.nl/search/nl/1/maxima+groenlinks
http://www.carelbrendel.nl/2010/07/27/koningin-beatrix-ondermijnt-de-constitutionele-monarchie/
http://www.villamedia.nl/opinie/bericht/rosenmoeller-moet-zijn-muur-afbreken/
"Femke Halsema zou je bijna de vooral stalinistische en maoïstische wortels doen vergeten, Rosenmöller zorgde/zorgt echter dat mijn weerzin in stand blijft.” niet echt wat ze gemeen hebben is de doe als ik zeg maar niet zoals ik doe houding gemeen hebben. Beiden hadden hun mond vol van een hele hoop dingen, kinderen moesten in de wijk op school (gl standpunt) beiden hebben hun kinderen zo snel mogelijk op een roomblanke school gedaan, beiden veroordeelden de graaicultuur, nu zit roosje zijn zakken te vullen bij de omroep en allerlei commissies, halsema volgt echt wel
Als ik de zin “Moslims zijn niet direct verantwoordelijk, maar dienen zich wél af te vragen hoe hun vreedzame godsdienst zulke gewelddadige gevolgen kan hebben” vraag ik me af of dhr Pels nu zo naief is. Hij noemt immers de islam een vreedzame godsdienst. Als hij het écht begrepen zou hebben ware het beter geweest om ‘vreedzame godsdienst’ te schrijven. Dan zou de lezer het gevoel krijgen dat deze meneer het eindelijk eens begreep. Wat ik hieruit ook proef is dat die ‘vriendelijke’ koran koste wat het kost buiten schot gelaten moet worden en dat als het dhr Pels niet zint wellicht de Bijbel erbij gehaald zal worden waar immers ook wrede dingen beschreven. Ik verbaas me steeds weer over links die als het om hun gepamperden en troetels gaat ten alle tijden deze zal blijven verdedigen en dingen die hun niet zo goed uitkomen afdoen met “Och het is maar een klein groepje de meeste gaan braaf naar school of zitten zelfs op de universiteit” als het over terreur in de wijken gaat. Wanneer er word geopperd dat veel moslims open staan voor het radicalisme durft men te stellen: “Nou er is bewezen dat de meeste jongeren niet iedere vrijdag een moskee bezoeken”. Hiermee wil links ons wijs maken dat omdat deze jongeren niet onder die invloedssfeer van haat komen ze dus niet zouden kunnen radicaliseren. Beste meneer Pels koop die koran nu eens echt duur is hij niet en lees dat boek nu eens helemaal. Het zal u misschien verbazen maar op één punt ben ik het niet met Geert Wilders eens. Dat is de koran verbieden. IEDEREEN zou dat boek juist moeten lezen. Misschien een schone taak voor Links om deze gratis uit te delen aan iedere Nederlandse burger???
Excuus;-P
Dit moet zijn: Als ik de zin “Moslims zijn niet direct verantwoordelijk, maar dienen zich wél af te vragen hoe hun vreedzame godsdienst zulke gewelddadige gevolgen kan hebben” lees........
p.s meneer Pels:Als u die ‘godsdienst’ wreedzaam zou noemen laat u een klein beetje weten er iets van gesnapt te hebben
Kijk in het bovenstaande geval kan ik een uiterst geweldadige doodstraf, zoals in bepaalde islamitische landen wordt uitgesproken EN uitgevoerd wel voorstellen.
http://www.geenstijl.nl/mt/archieven/2011/10/het_lachje_van_ahlam_tamimi.html
meer hoef je niet te zien
Wederom complimenten voor de discussie c.q. polemiek op deze site.
Opvallend aan het stukje van Pels dat in feite een repliek is op de kritiek van Ronald Buijt op een artikel van zijn hand op Joop. De kritiek is uiteraard niet geplaatst, want vrijheid van meningsuiting is voor Jole en consorten alleen voorbehouden aan de elite waar zij menen toe te behoren. Waarom ook meningen plaatsen van mensen waarvan de speech van Pels in 06-05-2010 volgens zijn eigen zeggen “duidelijk boven de pet ging?” Het “ons soort mensen dedain” druipt er vanaf.
In zijn stuk op onze site rept Pels totaal niet over de kritiek die ik op zijn “Joop” stuk heb. Merkwaardig omdat ik net als hij zowel Fortuyn als Wilders gekend heb c.q. ken. Ik ben een expert die klaarblijkelijk genegeerd kan worden. Soit.
De kritiek op Geert Wilders is eenvoudig. Hij wil de Koran verbieden en vindt hoofddoekjes het straatbeeld vervuilen. Dat is volgens Pels weerzinwekkend.
Hij treed daarmee in de voetsporen van degenen, die Fortuyn verketterden na het geruchtmakende interview in de VK, dat de voorzitter van het toenmalige LN - de DDR-fan Jan Nagel - de gelegenheid gaf hem ter meerdere glorie van zichzelf, een mes in de rug te steken. Fortuyn zei niet anders dan artikel 1 van de grondwet is overbodig is, omdat het verbod op discriminatie verankerd ligt in alle andere grondwetsartikelen, zoals o.a. de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst. Fortuyn heeft postuum van vrijwel alle juristen gelijk gekregen, maar dat deerde zijn criticasters niet: Barbertje moest hangen en massaal sleepten ze haatmunitie aan die uiteinderijk door Folkert van de Graaf is gebruikt.
Iets dergelijks doet zich nu ook voor. De vrijheid van godsdienst en die van meningsuiting kunnen elkaar tegenspreken. Een juridische kwestie. Mag ik kritiek hebben op een religie terwijl dat beledigend kan zijn voor betrokken gelovigen? Nooit is dit een ernstige kwestie geweest, maar sinds de linkse Kerk zich oproept als beschermheilige van de islam zijn de zaken veranderd. De bewering, dat een boek, geciteerd door een engel aan een analfabete middeleeuwse roverhoofdman, een leidraad voor het leven is, zou pakweg 20 jaar geleden door Pels nog schaterlachend terzijde zijn gelegd; nu gebeurt dat niet omdat het discriminerend en beledigend voor moslims zou kunnen zijn. De eeuwenlange Nederlandse traditie elkaar op religieus gebied de les te lezen is geofferd op het altaar van de politieke correctheid.
Waarom de Koran verbieden? Heel gewoon: omdat het oproept tot geweld, antisemitisme en alle andere vormen van discriminatie. Dat is in ons land verboden! Hier hebben we de woorden die Wittgenstein bedoelt! Ze verworden dagelijks in heel de wereld waar moslims “samenleven” met “ongelovigen” tot soms zeer gruwelijke, weerzinwekkende daden.
Laat ik ook eens een filosoof citeren: Feuerbach. Hij meent dat niet God de mens geschapen heeft naar zijn evenbeeld, maar dat de mens God schept naar zijn evenbeeld! Dat zegt wel iets over moslims, want hun God is wraakzuchtig, antisemiet, gewelddadig, discriminatoir, onverdraagzaam en heeft een bloedhekel aan “democratie” (anachronisme uiteraard) Zijn wereldbeeld is eenvoudig: Er zijn waardevolle mensen (gelovigen) en waardeloze mensen (ongelovigen), vrouwen zijn ondergeschikt aan mannen en geweld kan leiden tot oplossingen. Kortom: Fascisme! De islam is de enige wereldgodsdienst die het begrip oorlog kent: Doden in de naam van het Opperwezen! Logisch, omdat de auteur van de Koran misschien niet het Opperwezen, maar een Middeleeuwse, antisemitische slavenhandelaar is. En als Geert Wilders dan vindt dat zijn uitzicht wordt vervuild door vrouwen, die bewust en vrijwillig in een land van ongelovigen - minderwaardigen dus in hun ogen - uitstralen het eens te zijn met die opvattingen, dan vindt Pels dat weerzinwekkend. De opmerking “natuulijk mogen ze een hoofddoek dragen, maar geef mij het recht er mijn mening over te geven” wordt genegeerd, terwijl Voltaire het had kunnen zeggen.
Toen Pim Fortuyns boekje: “Tegen de islamisering van onze samenleving” in 1998 uitkwam werd hij o.a. voor Eichmann en Untermensch uitgemaakt. Weerzinwekkend valt dus wel mee.
Ronald Sörensen Weerzinwekkende hufter.
Nog even. Op deze site kan maar beperkt geplaatst worden, vandaar twee.
Ik ben wat laat i.v.m verblijf in Zeeland.
Als censor Jole mijn commentaar wil plaatsen kan dat kostenloos.
Overigens alle respect voor Pels, die en naar de Pim herdenking kwam en hier zijn stuk plaatst.
@Ronald
Mensen zoals Pim die voor Eichmann etc. uitmaken is typerend voor het paniekvoetbal van de linkse kerk.
Vergelijkende situaties zie ik ook wel eens gebeuren, bij dienstverlenende instanties. Zint de geboden service de klant niet, dan wordt de betreffende medewerker ook uitgescholden voor racist en beroept de (vreemdeling/ medelander) zich op “discriminazi"…
Ik vind dat deze medewerkers gewoon aangifte van smaad moeten doen en een bijbehorende schadevergoeding en rectificatie mogen eisen…
Die woorden liggen hun op de lippen bestorven Mr Miyagi. Links heeft hun die woorden als het ware geleerd en ze weten dat dit werkt als een toverformule......