Weblog van Marijana Živanović
Marijana is raadslid voor Leefbaar Rotterdam en woordvoerder Jeugd en Onderwijs.
Marijana's Weblog
januari 16, 2012
Giving Back
oktober 14, 2011
Rijk controleert nog geen 10% van de subsidies op effectiviteit
januari 29, 2011
Meldplicht
vrijdag, oktober 14, 2011
Rijk controleert nog geen 10% van de subsidies op effectiviteit
Vol verbazing en ongeloof las ik gisteren verschillende berichten in de media als gevolg van het Rekenkamerrapport “Leren van subsidie-evaluaties”. Vorig jaar gaf het Rijk maar liefst 6 miljard euro uit aan subsidie, verdeeld over 633 regelingen. Deze subsidies worden niet of gebrekkig geëvalueerd en een subsidie stopzetten vanwege een negatieve evaluatie komt al helemaal nooit voor.
Dat dit een gegeven is dat zich de afgelopen dertig, veertig jaar zo heeft ontwikkeld, zal weinig mensen verbazen. Het is al langer bekend dat vele subsidies veel te makkelijk worden verstrekt, zonder duidelijke doelstellingen en dat het weggeven van geld links Nederland nog steeds niet makkelijk genoeg gaat! Niet voor niks heeft het huidige kabinet zich vorig jaar nog voorgenomen alleen nog subsidies te verlenen als de effectiviteit ervan is bewezen.
Het Rekenkamerrapport “Leren van subsidie-evaluaties”, dat onderzocht in hoeverre het Rijk in de gaten houdt of subsidiegelden effectief worden besteed, bevat een aantal conclusies die de noodzaak van dit voornemen onderstrepen.
1. Als er al geëvalueerd is, dan maakt de evaluatie niet duidelijk of de subsidies effectief zijn of niet.
2. De onduidelijkheid over de effectiviteit van subsidies is in de meeste gevallen terug te voeren op gebreken in het evaluatieonderzoek en/of in de verslaglegging daarover. Bovendien bestaat er vaak geen helderheid over de doelen van de subsidie; of de door de minister beoogde doelen gehaald zijn valt dan niet goed te zeggen.
3. Bij de rijksoverheid is er wel degelijk de intentie om te leren van subsidie-evaluaties. De uitkomsten van de onderzochte evaluaties hebben echter in geen enkel geval geleid tot het stopzetten van een subsidie.
4. De Tweede Kamer wordt niet over alle subsidie-evaluaties geïnformeerd. De informatie die de Tweede Kamer wél bereikt, is in de meeste gevallen gebaseerd op conclusies uit subsidie-evaluaties die niet deugdelijk zijn onderbouwd.
Minister Jan Kees de Jager van Financiën heeft namens het kabinet gereageerd op de kritiek van de Rekenkamer. Gezien het voornemen van dit kabinet toch wel een zeer verrassende reactie. De minister wil geen kwaliteitsnormen vastleggen en voelt er ook niet voor om een subsidie standaard te stoppen als die niet werkt. Volgens De Jager komt er vanaf volgend jaar wel een beter subsidieoverzicht. Dit is wel een heel klein slakkenstapje in de goede richting, me dunkt!
Het valt niet mee om de grijze deken van het linkse politieke denken, dat sinds de jaren zeventig domineert in de Nederlandse politiek, te doorbreken… dat begrijp ik.
Maar het lijkt er nu op dat ook dit Kabinet het maar op de koop toe neemt… staat erbij, leunt achterover en kijkt ernaar. Dat valt mij, zeker van dit Kabinet, nogal tegen.
Om maar met de woorden van collega Simons te spreken, Nederland is een laf land geworden, dat af en toe blaft maar zelden of nooit bijt. Ook nu niet met het kabinet Rutte/Wilders.
Retweet
Voor degenen die geïnteresseerd zijn in het rapport: hierbij de link waar je het kunt downloaden
http://www.rekenkamer.nl/Actueel/Onderzoeksrapporten/Bronnen/2011/10/Leren_van_subsidie_evaluaties/Rapport_Leren_van_subsidie_evaluaties.
In het rapport zijn ook concrete voorbeelden terugvinden van subsidies die niet effectief zijn gebleken.
Zoals het MATRA-programma (stimuleert kleinschalige projecten in de
buurlanden van de EU) van het Ministerie van Buitenlandse Zaken dat subsidies ontvangt zonder maatstaf voor behalen doelstelling. In de evaluatie van dit programma wordt geconcludeerd dat de verstrekte subsidie «niet doorslaggevend » is geweest, «maar wel een belangrijke steun». Ook wordt aangegeven dat de projecten «lokaal van belang» zijn geweest. Welke maatstaven er voor deze oordelen zijn toegepast (wanneer is de steun belangrijk en wanneer doorslaggevend?) is niet helder.
En zo zijn er veel meer voorbeelden.
.... Volgens De Jager komt er vanaf volgend jaar wel een beter subsidieoverzicht. Dit is wel een heel klein slakkenstapje in de goede richting, me dunkt! ....
Was er ooit een beginperiode waarin subsidies wel gezond werden gerund en zo ja, hoe kon de ontaarding plaatsgrijpen?
De regels lijken zo op het oog toch wel veilig, behalve dat er afstand zou kunnen groeien tussen “kunnen” en “doen"(handhaven).
http://nl.wikipedia.org/wiki/Subsidie#Juridische_regeling
Misschien kost aanscherpen/handhaven van de bestaande routines minder dan het ontwikkelen en instandhouden van een nieuw voortraject / extra bestuurslaag.
Nieuwe voortrajecten, extra bestuurlagen lijkt me zeker niet de bedoeling.
De aanbevelingen van de Rekenkamer zijn echter helder:
1. alleen onderbouwde effectiviteitsconclusies gebruiken voor het trekken van lessen, subsidies voorzien van een duidelijke doelstelling en opstellen van inhoudelijke kwaliteitscriteria voor effectevaluaties.
2. Subsidies waarvan in evaluatieonderzoek is aangetoond dat ze niet effectief zijn, in beginsel stop te zetten.
3. door te gaan met het publiceren van een Subsidieoverzicht Rijk.
Minister de Jager lijkt alleen aanbeveling 3 over te nemen en geeft in zijn reactie aan niet te voelen voor opstellen van kwaliteitscriteria en ook niet voor stopzetten van subsidies als ze niet effectief blijven.
Ministers moeten op grond van de Algemene wet bestuursrecht subsidies met een wettelijke grondslag eens per vijf jaar evalueren. Voor een onbekend aantal subsidies, dat echter waarschijnlijk groter is dan 45, geldt dat de verplichting om de subsidie eens in de vijf jaar te evalueren niet is nagekomen. En als dat wel het geval was, dan is dit niet deugdelijk gebeurd.
Zelf denk ik dat een duidelijke doelstelling en kwaliteitscriteria voor evaluaties onontbeerlijk zijn wil je voldoen aan de wettelijke verplichting.
.... eens per vijf jaar evalueren ....
Jeemig, dus is een subsidie eenmaal toegekend dan kan men desgewenst minstens 5 jaar potverteren, met in geval van ontdekt/bewezen misbruik geen hogere straf dan “in beginsel” stopzetting?
Dat is/blijft dan wel de kat op het spek binden.
Het zou best eens veel kunnen opleveren om JAARLIJKS te evalueren.
Geef de dienstdoende ambtenaar een belastingvrije premie van 5% van 1 jaarbelang per bewezen geval .....
We hebben in de periode 2002-2006 door de commissie Middelkoop (latere minister van Defensie) een onderzoek laten doen naar het verstrekken van subsidies! het moet nog ergens in de la liggen, waar de volgende peveda college’s het gelegd hebben.
Ik kan me nog herinneren dat Middelkoop begon met de zin: “In deze stad zijn ambtenaren die over hun eigen subsidie aanvraag beslissen!”
De beerput ging open en zgn. bleek iedereen verontwaardigd.
Helaas had Leefbaar R. te maken met vuige weglopers en een toenmalig CDA die niet wilde meewerken aan harde maatregelen.
Alleen is toen wel ingesteld, dat het doel van de subsidie moest worden vastgeteld en dat het bereiken van dat doel tot afrekenbaarheid zou leiden.
De ambtenaren hebben dat dus volkomen genegeerd!
Ook in de deelraden is de voornaamste klacht dat er op “merkwaardige” wijze subsidies zonder verantwoording worden verstrekt!