Home > Informatie > Nieuwsberichten
Dinsdag, 31 december 2013

De plicht roept


Bron: De Gelderlander, 21 december 2013 – door Sandra Donker
Natuurlijk heeft hij grenzen. Echt. Als hij tijdens een uitzending van zijn programma Avondspits op Radio 1 iemand aan de lijn krijgt die roept: ze moeten ze allemaal ophangen, of iets anders weinig subtiels, is het gesprek gauw klaar. “Dan zeg ik: oké, hartelijk dank voor uw reactie. We gaan door naar de volgende beller! Maar dat wil niet zeggen dat men niet gehoord moet worden.”

Joost Eerdmans (42) debatteert graag op het scherpst van de snede. Iedere werkdag tussen half zeven en zeven uur s’avonds is hij in zijn element; dan kruipt hij achter de microfoon voor een programma met een onversneden rechts geluid. Zijn stellingen als: “Timmermans moet ingrijpen bij de diplomatenbende” of “Zet veroordeelde pedo’s in een pedoflat” staan garant voor een half uurtje stevig verbaal gooi- en smijtwerk. Mensen haten hem of houden van hem.

“Nuances gaan overboord, dat moet ook. Ik zeg altijd: “Welkom bij Onderbuik FM” Of: “Hier is Radio Roeptoeter, rechts heeft voorrang, kom er maar in”. Ook de minder genuanceerde gevoelens mogen en móeten gehoord worden.” Met zijn bijnaam Joost OngenuancEerdmans heeft hij geen enkele moeite, zegt hij opgewekt. “Die klopt toch?” Want als hij ergens een hekel aan heeft, is het dat dingen onbenoemd blijven. Dat sausje politieke correctheid dat over een onderwerp heen wordt gegoten, bah. Besmuikt de andere kant opkijken als gevoelige kwesties aan de orde komen. Over, om maar iets uit het vaste repertoire van Eerdmans te noemen, criminaliteit onder allochtonen, of tbs’ers en criminelen op proefverlof, de toestroom van Oost-Europeanen.

“Eén ding vind ik het allerbelangrijkste, dat je duidelijk moet maken wat je wilt”, zegt hij. In een grijs verleden zag hij hoe bijkans de hele Tweede Kamer zich omdraaide als de leider van een extreem-rechtse Centrumpartij Hans Janmaat het woord nam. “Men wilde het gewoon niet horen, topambtenaren incluis. Men was ziende blind, horende doof. Je moet altijd luisteren naar argumenten, of je ze nu abject vindt of niet.” Hij zegt het met een glimlach, ontspannen achteroverleunend in zijn bureaustoel op de tiende verdieping van het gemeentehuis in Capelle aan den IJssel. Op inhoud mag hij hard zijn, als gastheer staat hij ons blijmoedig te woord, zonder de sikkeneurigheid en het chagrijn waarmee politieke discussie vaak gepaard gaan. Op woorden als “Miezerig mannetje” of “bedrijfspoedel” (Geert Wilders) aan het adres van tegenstanders zal je Eerdmans niet betrappen. “Je hebt er niets aan met elkaar in onmin te verkeren, dat werkt niet”. Je mag van mening verschillen maar het moet met respect blijven.”

Die instelling bracht hem ver. Waar collega-Kamerleden van de aan onderlingen ruzies ten onder gegane Lijst Pim Fortuyn (LPF) maatschappelijk besmet bleven, kwam Eerdmans na korte periode in de luwte terug op het politieke toneel. Zijn kracht: zijn babbel en zijn politieke instinct. Dossiers doorploegen of andere taaie kost hoort erbij, maar hij is nogal van de hoofdlijnen: “Ik ben geen Ad Melkert, dat weet ik ook wel.”

In 2007 dook hij op als columnist bij BNR Nieuwsradio, twee jaar later wist hij het wethouderschap Verkeer en nog zo wat portefeuilles in zijn woonplaats Capelle aan den IJssel te bemachtigen voor de Leefbaren. En sinds 2011 is er de roemruchte Avondspits, nog te beluisteren tot eind dit jaar. Nu lonkt Rotterdam.

Ah, Rotterdam. Eerdmans gloeit, van trots. Hij ademt diep in. Een jongensdroom. Op 6 oktober werd hij gekozen tot lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam (LR), momenteel samen met de PvdA de grootste partij. “Alle puzzelstukjes vielen op hun plek. Ik heb de goede leeftijd, mijn vrouw en ik zijn gepland met ons gezinnetje, we zijn gezond. En dan die plek. Het voelt als een warm bad. LR is de bakermat van het Fortuynisme. Ik ben vaak genoeg gepolst: “Joost, zou dit wat voor je zijn”. Ik kon wethouder worden voor de VVD. Maar dat klopte niet qua inhoud, en dit klopt wel.” Achter hem hangt de kaart van de regio Rotterdam. Hij wijst aan: daar helemaal rechts zit hij nu, aan het einde van metrolijn C, aan een winderig pleintje te midden van anonieme hoogbouw en grauw beton, wie weet gebeurt het straks dáár, midden op de kaart, aan de Coolsingel. Hij realiseert zich dat hij in de voetsporen van Pim Fortuyn treedt, zijn held en lichtend voorbeeld, die in 2002 glorieuze momenten in Rotterdam beleefde. Met machtsvertoon doorbrak Fortuyn de decennialange heerschappij van de PvdA in de stad. “Het zijn grote voetafdrukken die ik mag vullen, en dat loopt fijn hoor.”

Destijds was Eerdmans secretaris van de toenmalige burgemeester van Rotterdam Ivo Opstelten. Het was power, dynamiek, theater. “Fortuyn was natuurlijk een paradijsvogel. Je werd wakker als hij op de buis was. Pats, pats! Ad Melkert, Hans Dijkstal, Thom de Graaf, je kon ze allemaal voor elkaar inwisselen. Bij Fortuyn was er geen speld tussen te krijgen; hij had twintig jaar kunnen nadenken over zijn analyses. Over bureaucratie, vreemdelingen, hervormingen bij de overheid. Hij doorbrak conventies en noemde de beestjes bij hun naam.”

Eerdmans meldde zich aan bij Fortuyn en mocht onmiddellijk meedoen. Natuurlijk werd hij op zijn keuze aangesproken. Fortuyn was de man van de outsiders, mateloos populair bij lager opgeleiden, niet bij de gevestigde orde. Eerdmans had na zijn studie bestuurskunde een interne opleiding gevolgd bij het CDA, maar kon bij die partij zijn draai niet vinden. “Ik vond dat zij een andere taal spraken. Het ging me steeds meer tegenstaan. Ik weet nog dat Joop Wijn, later staatssecretaris en minister voor het CDA maar toen aankomend Kamerlid, mij belde en zei: “Joost, Joost, wat doe je nu, die man is een narcist!” Zal allemaal wel, Fortuyn was vaak met zichzelf bezig. Maar hij had ook goede ideeën.”

Zijn aanvalsplan ligt klaar, zijn “Holy Six”. De zes heilige principes moeten van Rotterdam weer een leefbare stad maken, weg uit de crisis en zonder segregatie. Speerpunt 1: lagere lasten, zodat de koopkracht van de bewoners verbetert. Verder onderwijs, integratie, veiligheid, ouderen en Oost-Europeanen. “We willen veel en we willen snel. En we zijn ambitieuzer dan de PvdA.” Zeker, ook de ongenuanceerde roeptoeters die zijn radioprogramma graag bevolken zijn welkom. “Fortuyn zei over extreem-rechtse geluiden: geef mij jouw stem maar, want ik kan er wat mee doen. Ben ik het met hem eens. Natuurlijk kan ik niet alle onderbuikgevoelens één op één vertalen, maar er is veel mogelijk. En er wordt te vaak in onmogelijkheden gedacht. Soms moet je naar Den Haag om wetten te veranderen, Ik snap het politieke systeem goed en weet dat je met alleen rechtse oneliners geen zaken doet. Daarom zit ik er ook anders in dan Wilders, ik wil resultaat. Ik wil wat bereiken. Bij mij geen verbod op de Koran in de Tweede Kamer, allemaal niet reëel. Je moet ook water bij de wijn kunnen doen. En je moet binnen lijntjes kleuren. In Avondspits gaat het soms wel eens buiten de lijntjes en dat is mooi als je radio maakt, maar in de politiek heb je te maken met spelregels.”

Dat wil niet zeggen dat vergaande voorstellen onmogelijk zijn, benadrukt hij. “Neem de Oost-Europeanen. Mensen zeggen “Joost wat jij wil kan helemaal niet, de poorten voor hen sluiten.” Mag niet, kan niet. Wij zeggen: “We gaan het mogelijk maken”. Net als dat gebeurde in de Rotterdamwet, waarin gemeenten strengere vestigingseisen kunnen stellen in bepaalde wijken. Het is niet altijd onmogelijk.”

Wrijving geeft glans, mag hij graag zeggen. “Ik gedij goed in een turbulente omgeving.” Altijd al zo geweest. Vroeger in Hardewijk ging het altijd, behalve over de kerk, over politiek, de maatschappij. Praten zit in de familie. Zijn moeder studeerde op latere leeftijd theologie en preekt in een verpleegtehuis. Zijn vader, van oorsprong een vrij streng-gereformeerde ouderling maar nu een stuk milder in zijn geloof, is ondernemer, eentje van de gestampte pot. “Zijn lijfspreuk is: doch dyn plicht en let de lju maar rapje”, zegt Eerdmans in het Fries, en laat een betekenisvolle stilte vallen. Grijnzend: “Dan weet jij wat ik bedoel.” Nee? “Doe je plicht en laat de lui maar kletsen. Nou, daar kan ik ook wel wat mee.”

Zijn jeugd lag in de gepolariseerde jaren tachtig, tijdens de economische crisis, de megawerkeloosheid, demonstraties tegen kruisraketten. “Je had van die folders van het IKV, de vredesduiven van Mient-Jan Faber. Stop de kruisraketten. Die scheurden we doormidden en stopte we in een enveloppe van het ICTO, het interkerkelijk comité voor tweezijdige ontwapening, de rechtse variant. Wij waren van liever een raket in je tuin dan een Rus in je keuken.”

Toen was voor hem Ruud Lubbers nog de maat der dingen. Lubbers, de absolute macher, de man die tegen de stroom in roeide. “Hij heeft mij politiek wakker geschud, ik heb nog steeds heimwee naar hem. Hij kreeg dingen voor elkaar. Het Kabinet Lubbers/Van Aardenne was dé grote inspiratie voor mij thuis en bij ons thuis. Ik vind Lubbers de beste premier aller tijden. Nog steeds. Hij stond symbool voor het ondernemerschap in de politiek. Dat is daarna de hele tijd not done geweest. Politiek was geen bedrijf, burgers zijn geen klanten, zo mocht je dat niet zien. Maar ik dacht: alles is bedrijfsmatig te bekijken en als je vooruit wilt, moet je dat doen. Mijn vader en ik waren van Lubbers, mijn oudste broer haalt mij rechts in.”

Kan dat? “Haha, ja dat kan! Het blijkt te kunnen!” Onze grote inspiratiebronnen zijn Telegraaf-columnisten Rob Hoogland en Bob Smalhout, rechtse houwdegens. “En Leon de Winter, die is natuurlijk ook wel stevig, dat vind ik mooi. Zaterdagochtend sms’en we of we de column al uit hebben. Wat vond je van Smalhout? Daarover zijn we het altijd wel eens.” Hij kijkt op zijn klok. Tijd is schaars, en hij is van nature ongeduldig. De wethouder en de presentator van Radio Roeptoeter hebben een volle agenda. En in de verte, vijf haltes met de metro, ligt de skyline van Rotterdam.

Dossier: Joost Eerdmans

PROFIEL: Joost Eerdmans

Dossier: Bestuur

Dossier: Economie

STANDPUNT: Werken moet lonen

Dossier: Integratie

STANDPUNT: Radicalisering

Dossier: Lokale lasten

Dossier: Onderwijs

STANDPUNT: Onderwijs

Dossier: Ouderen

STANDPUNT: Ouderen

Dossier: Veiligheid

STANDPUNT: Veiligheid

Dossier: Campagne 2014

Dossier: Midden- en Oost-Europeanen

Dossier: Rotterdamwet

Laatste nieuws