Home > Weblogs
Dinsdag, 10 maart 2020

Noodplan voor “zwart” Coronavirus-scenario

Victor Reijkersz was gemeenteraadslid voor Leefbaar Rotterdam van 2002-2010. Reijkersz is achter de schermen nog actief bij LR en streeft naar een veilige en eerlijkere samenleving. In het dagelijks leven runt Reijkersz zijn eigen game design studio.

door Victor Reijkersz

Ik kan me nog in grote lijnen herinneren dat ik gemeenteraadslid was. Het is lang geleden inmiddels, maar ergens in de periode 2006-2010 moet ik de veiligheidsregio bezocht hebben. Volgens mij was het in het kader van een commissiebezoek. Er was een soort crisiscentrum in de top van een hoge flat op de Kop van Zuid. Met veel flatscreens, telefoons en knoppen.

Teken aan de wand dat gekozen was voor een dergelijke locatie op 20-hoog en niet voor een klassieke bunker….

Anyway, wat ik wilde opduikelen is het feit dat ik toen vragen had over draaiboeken om de effecten van mogelijke grootschalige terroristische aanslagen het hoofd te bieden. Wat als er bijvoorbeeld een vuile nucleaire bom gebruikt zou worden? Of als wegens een succesvolle aanslag op de petrochemische sector, in het nabijgelegen havengebied, heel Rotterdam geëvacueerd zou moeten worden? Waren daar draaiboeken voor? Het antwoord was toentertijd een duidelijk nee.

Ik kreeg de indruk dat er draaiboeken waren voor scenario’s waarin misschien honderden of duizenden mensen gered moesten worden, maar meer ook niet. De hele stad? Nee, dat niet. Er was een soort plafond waarboven zaken als science fiction werden beschouwd.

Waarom ik die anekdote nu ophaal? Omdat ik de intuïtie heb dat met het Coronavirus hetzelfde het geval is. Ik heb de indruk dat er geen draaiboek klaarligt voor een “zwart” scenario waarin tienduizenden (of zelfs veel meer) Rotterdammers de ziekte oplopen. Waar er honderden of duizenden doden zijn en de ziekenhuizen geen patiënten meer aankunnen. Waar er bijstand geregeld moet worden voor grote groepen mensen in thuisquarantaine. Waar een door ziekte verzwakte politiemacht juist een enorm extra aantal taken op haar schouders krijgt. Kortom een noodscenario.

Ik hoop dat ik een pessimist ben en dat we niet in zo’n “zwart” scenario belanden. Maar laten we eerlijk zijn: het is mogelijk. De cijfers uit China en recentelijk uit Italië liegen er niet om en dit virus is duidelijk geen griepje. En de secundaire effecten (distributie en economische problemen) zullen er ook niet om liegen.

Ook al is er volgens velen sprake van overdrijving rond het Coronavirus en zien de meeste experts slechts een kleine kans dat een noodscenario zich realiseert; dat zijn geen redenen om er niet op voorbereid te zijn. Want wat is erger dan een noodscenario? Een noodscenario waarbij de betrokkenen geen enkel idee hebben wat te doen of waar de nooduitgang is.

Wat ik voorstel is dat als er geen noodplan klaarligt, dat dit noodplan alsnog gemaakt wordt en de eerste stappen ervan versneld worden doorlopen om alsnog te kunnen pogen hoofd aan de situatie te bieden als een “zwart” scenario zich voordoet. Beter laat dan nooit..

Wat een noodplan in ieder geval zou moeten bevatten is het volgende:

1) De mogelijkheid om een speciaal “noodregime” af te kondigen. Waarin wet- en rechtmatigheid niet langer vereist wordt, maar alle focus wordt gelegd op resultaten boeken en de orders opvolgen van de burgemeester. Papierwerk kost veel tijd en zonder papierwerk kan meer productie gedraaid worden. Regels maken werk lastig, zonder regels gaat het makkelijker.

Als de nood aan de man is, is dit uiterst belangrijk. Een omschakeling van “regelgebonden werken” naar “totaal vertrouwen geven” aan lagere eenheden in de organisatie is vereist. Alsmede een omschakeling naar “quasi-militair” denken voor de lagere eenheden in de organisatie, die koste wat kost de orders van boven moeten opvolgen.

Mensen en organisaties moeten voorbereid worden om in een noodscenario een dergelijke omschakeling van modus operandi te kunnen maken. Dat vereist voorbereiding en op zijn minst minimale training.

2) Direct onder de burgemeester nieuwe ad-hoc “Alarm”-organisaties in het leven roepen. Deze initieel enkel bemannen met kleine doch ervaren kaders die spoedopleidingen (denk aan maximaal enkele dagen) kunnen regelen en leiding kunnen geven aan grotere aantallen overgeplaatst personeel, studenten, en gemobiliseerde ervaren krachten.

Waarom? Sommige taken als veiligheid zullen meer personeel nodig hebben dan er nu al is en andere taken zullen door ziekte-uitval hun personeel versterkt moeten worden. Daarom is het van belang de mogelijkheid in te bouwen niet-cruciale taken te stoppen (cultuur, beleidsafdelingen, stedenbouw etc.) en niet-cruciaal personeel over te plaatsen naar de “Alarm”-organisaties.

Ook studenten in laatste jaren van sommige toepasbare studies zouden opgeroepen moeten kunnen worden hierin plaats te nemen. Idem dito voor bijvoorbeeld gepensioneerde huisartsen of oud-militairen/politieagenten die nog kennis hebben van handhaving en dergelijke.

Het doel van deze “Alarm”-organisaties is dat ze door de burgemeester kunnen worden opgedragen (a) specifieke mankracht te leveren aan bestaande diensten, (b) taken over te nemen van bestaande diensten (als nieuwe zorglocaties inrichten/bemannen, extra teams voor politie en handhaving etc.) alsmede (c) nieuwe, voorheen niet bestaande, taken op zich te nemen (als levering van voedsel aan mensen in quarantaine)

3) Het maximaal beschermen van onvervangbare individuen en leidinggevenden. Denk hier aan trainingen voor goed gebruik beschermend materieel alsmede het materieel zelf ( (semi-)volledig pak, hogekwaliteitsmaskers, desinfectie middelen). We hebben bijvoorbeeld weinig huisartsen en kunnen het in een “zwart” scenario niet leiden als we er straks nog minder hebben. Actie is hier urgent. Nu al.

4) Het alsnog aanleggen van strategische reserves. Dit door het kopen, alsmede vorderen van het ontbrekend materiaal, maskers, beschermende kleding, voedsel, etc. Waar niet gevorderd kan worden dient overwogen te worden of het mogelijk is dat een ad-hoc “Alarm”-organisatie een bestaande productiefaciliteit ombouwt of een nieuwe productiefaciliteit inricht.

5) De mogelijkheid af te kondigen dat de eindredactie van TV en Radio Rijnmond overgenomen kan worden door de burgemeester.

6) Een gedegen opvolger voor als de burgemeester uitvalt regelen. En zelfs een tweede opvolger.

7) De mogelijkheid al het verlof in te trekken en overwerk verplicht te stellen. Een noodsituatie managen vereist mankracht en ambtenaren zijn de eerste aangewezen bron om te gebruiken.

Ik hoop dat een “zwart” scenario zich niet voordoet. Maar een overheid die een draaiboek voor een “zwart”  scenario klaar heeft is een beetje als u of ik die toch wel voor de zekerheid een brandverzekering geregeld heeft. Wel zo prudent om te doen.

Ik hoop dat ik me vergist heb en dat een dergelijk draaiboek al lang klaarligt bij de aangewezen autoriteiten. Maar zo niet, bij dezen dus een aanzetje. Een aanzetje, want een dergelijk plan is extreem complex en dient door een team van experts geschreven te worden.

En vergeet niet dat het nooit te laat is om aan het werk te gaan. Het is beter om met een half plan een “zwart” scenario in te gaan, dan zonder plan.

Gastcolumn

Op deze plek kunt u regelmatig een nieuwe gastcolumn lezen. De columns zijn van de hand van verschillende bekende Nederlanders die op op prikkelende wijze hun mening met u delen. Leefbaar Rotterdam hoopt hiermee het politieke debat aan te moedigen.

De verschillende gastcolumnisten zijn: Maurice de Hond, Bram Peper, Ronald Sørensen, Robbert Baruch, Maarten van Rossem, Mr. A.M. Zwaneveld (Ombudsman Rotterdam), Dick Pels en André Krouwel.

Let op!

De gastcolumnisten schrijven volledig op eigen titel en niet op die van Leefbaar Rotterdam.

Andere gastcolumns

29 september 2020: Coronavirus: Terug bij af door Victor Reijkersz
7 september 2020: Directeur RADAR, een volstrekt nutteloos bestaan door Ronald Sørensen
15 juli 2020: Vlinders tellen is goed; vlinders kweken is beter door Ronald Sørensen
26 juni 2020: Pim had zo’n gelijk door Ronald Sørensen
18 juni 2020: Subsidiespons bijt in de hand die hem voedt door Ronald Sørensen
8 juni 2020: Gaat Nourdin el Ouali het leren? Zucht… door Ronald Sørensen
3 april 2020: Leve de Noord - Europese unie door Ronald Sørensen
13 maart 2020: Voer een kiesdrempel in! door Ronald Sørensen
10 maart 2020: Noodplan voor “zwart” Coronavirus-scenario door Victor Reijkersz
25 februari 2020: Doe er niet aan mee! door Hans Gijswijt

Laatste nieuws